Otizmli çocuğunuzun konuşmasına yardımcı olacak en etkili yollar şunlardır:
1) Oyun ve sosyal etkileşimi teşvik edin. Çocuklar oynayarak öğrenir ki dil öğrenme de bunlardan biridir.Karşılıklı oyun sizin ve çocuğunuzun iletişim kurması için keyifli fırsatlar yaratır.Çocuğunuzun neden zevk aldığını anlamak için çeşitli oyunları deneyin. Bunlardan bazıları şarkı söyleme, tekerlemeler ve çeşitli sesleri-bağırararak- çıkarma. Etkileşim sırasında çocuğunuzun tam karşısında ve göz seviyesinde olun ki çocuğunuz sizi rahatlıkla duyabilsin ve görebilsin.
2) Çocuğunuzu taklit edin. Çocuğunuzun çıkardığı sesleri ve oyun davranışlarınızı taklit etmeniz aranızdaki etkileşimin artmasına yardımcı olacaktır. Bunun yanısıra sizi örnek alarak sırasını beklemeyi de teşvik edecektir. Çocuğunuzun oyun davranışı olumlu olduğu sürece onları taklit e9tmekten kaçınmayın. Örneğin; çocuğunuz araba sürüyorsa siz de sürün. Arabayı deviriyorsa siz de devirin ama arabayı fırlatıyorsa bunu taklit etmeyin!
3) Sözel olmayan iletişime odaklanın. Jestler ve göz teması dil için bir temel oluşturabilir. Bu davranışlara karşılık vererek ve model olarak çocuğunuzu cesaretlendirin. Jestlerinizi abartılı bir biçimde kullanın-örnek, “bak” derken kolunuzu uzatarak işaret edin ve evet derken başınızı sallayın. Çocuğunuzun kolaylıkla taklit edebileceği jestleri seçin.Buna örnek olarak alkışlama, elleri açma ve kolları uzatmayı verebiliriz. Çocuğunuzun jestlerine karşılık verin: bir oyuncağa bakıyor veya ona işaret ediyorsa, oyuncağı ona verin ya da oyuncakla siz oynayın. Aynı şekilde, istediğiniz oyuncağı almadan önce siz de işaret edin.
4)Çocuğunuza konuşması için zaman tanıyın. Çocuğunuz hemen yanıt vermiyorsa , bu boşluğu anında doldurma isteği yani onun yerine sizin yanıt vermeniz çok doğaldır. Fakat konuşmasa da çocuğunuzun iletişim kurması için ona olabildiğince fazla olanak sunmak çok mühimdir. Bir soru sorduğunuzda veya çocuğunuzun bir şey istediğini gördüğünüzde, ona bakarak bir süre bekleyin. Herhangi bir ses veya vücut hareketini araştırın ve hemen ona uygun karşılık verin. Sizin ona anında karşılık vermeniz çocuğunuzun iletişimin gücünü hissetmesine yardımcı olacaktır.
5)Dilinizi basitleştirin. Bunu yapmak çocuğunuzun söylediklerinizi takip edebilmesini kolaylaştırır.Sizin söylediklerinizi taklit etmesine de yardımcı olabilir. Çocuğunuz konuşmuyorsa daha çok tek kelimelerle konuşun (Eğer bir topla oynuyorsa, “top” veya “yuvarla” deyin). Çocuğunuz tek kelimelerle konuşuyorsa siz bir fazla kullanın. Kısa cümlelerle konuşun, “topu yuvarla” veya “topu at” gibi. Bu “bir fazla” kuralını uygulayın. Çoğunlukla çocuğunuzun kullandığı sözcüklerden bir fazlasını kullanın.
6)Çocuklarınızın ilgi alanlarını takip edin. Çocuğunuzun odağını dağıtmayın, sözcüklerle ona yardımcı olun. Bir fazla kuralını uygulayarak çocuğunuzun yaptıklarını sözel olarak ifade edin. Eğer şekil kutusu ile oynuyorsa ve bir şekli atıyorsa “içine” diyebilirsiniz.Eğer şekli alına alıyorsa, sadece “şekil” diyebilirsiniz veya şeklin adını söyleyebilirsiniz. Çocuğunuzun ilgilendiği şeyler hakkında konuşarak o alanla ilgili kelimeleri öğrenmesini sağlayabilirsiniz.
7) Yardımcı cihazları ve görsel destekleyicileri dikkate alın. Yardımcı teknolojiler ve görsel destekleyiciler konuşmanın yerini almaktan fazlasını yapabilir. Yani konuşmayı besleyebilirler. Bunlara örnek olarak çocuğunuzun resimlere dokunarak kelime ürettiği cihaz ve aplikasyonları verebiliriz. Daha basit düzeyde söylemek gerekirse, görsel destekleyiciler , çocuğunuzun düşünce ve isteklerini ifade etmek üzere kullanabileceği resim veya resim öbeklerini içermektedir.
Çeviri: Metin Karakol
